Schizofrenia, inaczej psychoza schizofreniczna należy do zaburzeń psychotycznych, których cechami charakterystycznymi jest zmienione, nieadekwatne do rzeczywistości postrzeganie, przeżywanie, odbiór i ocena rzeczywistości. Osoby chore mają upośledzoną umiejętność krytycznej, realistycznej oceny własnej osoby, otoczenia i relacji z innymi, a nawet nie jest do niej zdolne.
Nowa wersja Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems – ICD-11) nie dzieli schizofrenii na podtypty, natomiast zastępuje je jedną tylko kategorią diagnostyczną – „schizofrenia”.
W miejsce poprzednich kategorii diagnostycznych wprowadzono kodowanie ze względu na: epizodyczność choroby (epizod pierwszy/wielokrotne epizody/przebieg stały), a także nasilenie aktualnych objawów (obecnie objawowy/w częściowej remisji/w pełnej remisji). Określa się również rodzaj dominujących objawów (pozytywne/negatywne/depresyjne/maniakalne/psychoruchowe/poznawcze), a także nasilenie każdego z nich (łagodne/umiarkowane/ciężkie)
Objawy schizofrenii były w różny sposób klasyfikowane. Podział na objawy pozytywne i negatywne wydaje się być najbardziej charakterystyczny.
Do objawów pozytywnych, inaczej wytwórczych, należą m.in. urojenia, omamy, zaburzenia mowy lub dezorganizacja zachowania. Objawy negatywne, czyli ubytkowe oznaczają utratę możliwości przeżywania i wyrażania emocji, obniżenie motywacji do działania, spadek energii życiowej, ograniczoną ekspresję emocjonalną i werbalną. Objawy negatywne skutkują wycofaniem, a niekiedy izolacją z życia Pacjenta, co ujemnie wpływa na życie społeczne i zawodowe chorego oraz ogranicza jego zdolność do samodzielnej egzystencji.
„Obecnie, w związku ze zmianą postrzegania schizofrenii, jednym z większych jej wyzwań jest diagnostyka i leczenie objawów negatywnych. Pozostając bowiem „w cieniu” objawów pozytywnych, to właśnie objawy negatywne odciskają na chorym silniejsze piętno, w konsekwencji wpływając negatywnie na system ochrony zdrowia” (Szulc, A., Samochowiec J.).
„Prawie 70% pacjentów ze schizofrenią i przeważającymi przetrwałymi objawami negatywnymi przebywa na rencie z tytułu niezdolności do pracy, dodatkowo 6% pacjentów przebywa na rencie z innego tytułu, niezwiązanego ze schizofrenią. Aktywnych zawodowo pozostaje tylko 21% pacjentów (z czego 9% w ramach pracy chronionej). Również, jak wynika z danych, mimo mniejszej liczby hospitalizacji pacjentów z objawami negatywnymi, są one dłuższe (mogą trwać nawet do 6 miesięcy) i generują wyższe koszty”. Pacjenci otrzymujący dobre leczenie oraz wsparcie mają większą szansę na normalne życie w społeczeństwie (Szulc A., Samochowiec J., 2019).
Leczenie schizofrenii powinno przebiegać wieloetapowo i obejmować farmakoterapię, psychoterapię, oddziaływania środowiskowe, w tym pracę z rodziną chorego. W Polsce coraz większy nacisk kładziony jest obecnie na oddziaływania środowiskowe, które mają zapobiegać kolejnym hospitalizacjom oraz wspierać Pacjenta w codziennym funkcjonowaniu społecznym i zawodowym. W trakcie psychoterapii Pacjent dowiaduje się nie więcej tylko na temat swojej choroby, uczy się rozpoznawać objawy zwiastujące nawrót, zapobiegać kryzysom, ale również ma szansę lepiej poznać i zrozumieć siebie oraz motywy swoich zachowań i przyczyny trudności, a także zyskać większą motywację do codziennej aktywności. Schizofrenia ma różny przebieg. Korzystanie z pomocy specjalistycznej oraz ze wsparcia społecznego może pomóc w doświadczaniu większej satysfakcji z życia mimo choroby.
Odniesienia:
Szulc, A., Samochowiec, (red.), Schizofrenia z objawami negatywnymi. Obciążenie chorobą pacjentów i ich bliskich, Polski Związek Wydawnictw Lekarskich, Warszawa, 2019.